Chodzi o srebrny pierścień odnaleziony w 2009 roku podczas badań archeologicznych prowadzonych na grodzisku w Tumie. To wyjątkowe znalezisko, które wyróżnia się nie tylko wiekiem, ale również nietypowym kształtem i inskrypcją zachowaną na jego powierzchni.
Pierścień ma dziewięcioboczną obrączkę wykonaną ze srebra wysokiej próby. Na jej zewnętrznych ściankach umieszczono łaciński napis zapisany romańskimi literami. Aby był lepiej widoczny, wyryte znaki wypełniono ciemną masą zawierającą siarczki srebra. Dzięki temu litery kontrastowały z jasnym kruszcem.
Tajemniczy napis na srebrnym pierścieniu. Co oznacza?
Na zabytku można odczytać słowa: „TOT VIVAS FELIX QUOT VIVIT TEPORA FENIX”. Ich tłumaczenie brzmi: „Obyś żył szczęśliwy, ile czasu żyje feniks”.
Nie jest to przypadkowa sentencja. Feniks, czyli mityczny ptak odradzający się z popiołów, był symbolem odnowy i nieśmiertelności. W chrześcijańskiej symbolice nawiązywano do niego również w kontekście zmartwychwstania.
Pierścień od początku wzbudzał zainteresowanie badaczy. Podobne wielokątne ozdoby znane są z różnych części Europy, a nawet północnej Afryki. Jednak inskrypcja z Tumu jest szczególnie interesująca ze względu na swoją treść i formę.
Czy należał do księżnej Salomei?
Zabytek potocznie nazwano pierścieniem księżnej Salomei. Nie jest to jednak potwierdzona informacja o jego właścicielce.
Salomea była wdową po Bolesławie Krzywoustym i w XII wieku rezydowała w Łęczycy. Jej postać jest mocno związana z historią tego regionu. Archeolodzy, którzy odkryli pierścień, nie wykluczali, że mógł należeć do kogoś z jej otoczenia. Nie udało się jednak jednoznacznie ustalić, kto go nosił.
Badacze zwracają uwagę, że przedmiot mógł trafić do grodu na przełomie XI i XII wieku. Prawdopodobnie należał do osoby związanej z elitami ówczesnego państwa lub duchowieństwa. Jego pochodzenie może mieć związek z kontaktami z południowo-zachodnią Europą.
Nowe ustalenia dotyczące znaleziska
Historia pierścienia nie zakończyła się na jego odkryciu. W 2024 roku Miłosz Sosnowski opublikował w czasopiśmie naukowym artykuł poświęcony inskrypcji z Tumu. Autor przedstawił w nim próbę nowej interpretacji łacińskiego tekstu.
Zwrócił uwagę na podobieństwa napisu do średniowiecznych formuł życzeniowych, znanych z ówczesnego piśmiennictwa. To pozwala spojrzeć na przedmiot nie tylko przez pryzmat symboliki religijnej, ale również jako na ozdobę z osobistym przesłaniem.
Srebrny pierścień pozostaje jednym z najbardziej interesujących znalezisk archeologicznych z okolic Łęczycy. Przypomina, że na terenie dzisiejszego powiatu łęczyckiego przed wiekami znajdował się ważny ośrodek władzy, w którym pojawiały się przedmioty i wpływy z odległych części Europy.
Źródła do artykułu:
- Muzeum TUM – Pierścień z Tumu
- Instytut Archeologii i Etnologii PAN
- Starostwo Powiatowe w Łęczycy
Komentarze (0)